Szanowna Pani Minister! W związku z planowanym na dzień 1 maja 2004 r. przystąpieniem
Szanowna Pani Minister! W związku z planowanym na dzień 1 maja 2004 r. przystąpieniem Rzeczypospolitej Polskiej do krajów Unii Europejskiej i jej wejściem do grona państw wspólnego rynku istnieje poważne zagrożenie dla polskich przedsiębiorstw związane z różnicą cenową między produktami wytwarzanymi na terenie naszego kraju a wytwarzanymi w innych krajach akcesyjnych.
Zniesienie barier celnych i swoboda przepływu towarów - jako jeden z filarów Unii Europejskiej - spowoduje, że polskie wyroby będą musiały konkurować z wyrobami produkowanymi w krajach nowej Unii Europejskiej. Podatki bezpośrednie jako element cenotwórczy będą decydowały o konkurencyjności polskich produktów w porównaniu z produktami w poszerzonej Unii Europejskiej. Dodatkowo zwiększone limity przywozu wyrobów w ramach swobodnego przepływu towarów (czterokrotnie wyższe niż obecnie) będą zachęcały do zakupu tańszych wyrobów, które nie zostały wyprodukowane w Polsce, a w konsekwencji podatki bezpośrednie nie zostaną odprowadzone do budżetu państwa.
W związku z tym w interesie narodowym jest ochrona rodzimej produkcji poprzez takie kształtowanie polityki fiskalnej, aby polski produkt był konkurencyjny na rynkach nowej zjednoczonej Europy. Polskie produkty są niekonkurencyjne, a w świetle wprowadzanych zmian zawartych w rządowym projekcie ustawy o podatku akcyzowym staną się jeszcze mniej konkurencyjne w odniesieniu do wyrobów produkowanych w krajach graniczących z Polską.
Przykładem może być produkcja polskiego piwa, która z powodu dwukrotnie wyższego podatku akcyzowego niż w Czechach może się załamać po otwarciu granic. Innym przykładem jest produkcja wyrobów tytoniowych. Skierowany w dniu 14 lipca 2003 r. rządowy projekt ustawy o podatku akcyzowym zakłada możliwość zwiększenia procentowej stawki akcyzy od wyrobów tytoniowych do 50% z obecnego poziomu 25%.
Obecnie obowiązująca stawka jest wyższa niż stawki stosowane w krajach graniczących z Polską (Węgry - 20%, Niemcy - 24,23%, Estonia - 23%, Czechy - 22%, Litwa - 10%, Łotwa - 1,8%). Wiadomo, że papierosy są także opodatkowane stawką kwotową, która aktualnie wynosi 57 zł na 1000 szt. papierosów. Jednak to stawka procentowa stanowi element najbardziej cenotwórczy. W konsekwencji podnoszenie stawki procentowej w długim terminie oznacza, że konkurencyjność polskiej produkcji będzie systematycznie malała.
Propozycja zmiany stawki procentowej dziwi tym bardziej, że aktualny system jest zgodny z postanowieniami Dyrektywy Rady z dnia 27 listopada 1995 r., dotyczącej podatków innych niż obrotowe, które wpływają na konsumpcję wyprodukowanego tytoniu (95/59/WE) (por. odpowiedź na interpelację nr 3674 od Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 2003 r.). Obowiązujący system zastąpił stare rozwiązanie, w którym nie było stawki procentowej 25%. Dodatkowo producenci wyrazili zgodę na wprowadzenie tego rozwiązania po konsultacjach społecznych ze wszystkimi zainteresowanymi podmiotami. Wprowadzenie tego systemu w roku 2000 nie obyło się bez perturbacji, ponieważ po jego wejściu w życie znacząco - bo do ok. 20% rynku - wzrósł przemyt wyrobów tytoniowych. System ten przyjął się, gdyż w latach 2001-2003 nie wzrastał nielegalny napływ wyrobów bez opłaconych polskich znaków akcyzy (w tym okresie sprzedaż producentów utrzymywała się na stałym poziomie). Podwyższenie stawki procentowej do 50% w rządowym projekcie ustawy o podatku akcyzowym stwarza ogromne zagrożenie, że skala przemytu wzrośnie o kolejne 20%.
Zgodnie z raportem na temat rezultatów negocjacji o członkostwo Rzeczypospolitej Polskiej w Unii Europejskiej z grudnia 2002 r. (druk nr 1213) polskim rolnikom zostały przyznane limity produkcyjne na tytoń w wysokości 37 933 t, zaś tegoroczna kontraktacja polskiego tytoniu wyniosła ok. 28 000 t. Zmiana obecnie obowiązującego systemu akcyzowego zwiększy opłacalność zarówno legalnego przywozu wyrobów tytoniowych z krajów ościennych w ramach limitów przywozowych, jak również wzrośnie opłacalność przemytu. Odbije się to rzecz jasna na spadku produkcji w polskich fabrykach wyrobów tytoniowych i w rezultacie doprowadzi do ograniczenia kontraktacji polskiego tytoniu.
Dyrektywa 95/59/EEC z dnia 27 listopada 1995 r., dotycząca wyrobów tytoniowych, nie odwołuje się do kodów Nomenklatury Scalonej, jednak zawiera szczegółowe definicje poszczególnych wyrobów (papierosów, cygaretek i cygar oraz tytoniu do palenia). Odpowiednie artykuły rządowego projektu ustawy o podatku akcyzowym nie dostarczają odpowiednich definicji wyrobów tytoniowych podlegających akcyzie, zgodnych z dyrektywą. Taki stan może prowadzić do nadużyć związanych z niewłaściwym naliczaniem podatku akcyzowego od danego produktu. Podobna nieprecyzyjność istniała w czeskim prawie, co w konsekwencji doprowadziło do nadużyć podatkowych.
Zgodnie z systemem obowiązującym w Unii Europejskiej opodatkowaniu akcyzą nie podlega tytoń nieprzetworzony. Brak odpowiedniej definicji w ustawie może kreować ryzyko poszerzenia zakresu opodatkowania akcyzą np. o tytoń nieprzetworzony.
Mając na uwadze powyższą argumentację, uprzejmie proszę Panią Minister o odpowiedź na postawione przeze mnie pytania:
1. Czy w związku z przedstawieniem projektu ustawy przez Rząd planowane jest wprowadzenie - zgodnych z prawem unijnym - mechanizmów zmierzających do ochrony polskiego rynku przed napływem tanich produktów z krajów sąsiednich - członków Unii Europejskiej?
2. Jaka jest zasadność wprowadzanych zmian do systemu opodatkowania wyrobów tytoniowych, skoro obowiązujące zasady są zgodne z prawem Unii Europejskiej?
3. Dlaczego zaniechano wpisania do rządowego projektu ustawy o podatku akcyzowym następujących definicji: cygar i cygaretek, papierosów, ciętego tytoniu do ręcznego sporządzania papierosów oraz innego tytoniu do palenia, zgodnych, co warte podkreślenia, z Dyrektywą 95/59/EEC z dnia 27 listopada 1995 r.?
Z poważaniem
Poseł Stanisław Gorczyca
Warszawa, dnia 23 lipca 2003 r.